DÜNYADA ULUSAL VARLIK FONLARINA BİR BAKIŞ

Geçtiğimiz ay ülke gündemini baya meşgul eden bir konu vardı “ Türkiye Varlık Fonu”. İnsanların aklında ciddi manada soru işaretleri bırakan bu sistem ülkede tartışma konusu oldu. Sonuç olarak sistem hayata geçirildi ancak dünyada bu sistem ne zaman, hangi koşullarda, hangi ülkeler tarafından başlatıldı buna biraz bakalım istedim.

Dünya çapında 55 ülke tarafından kullanılan ulusal varlık fonu ilk olarak Suudi Arabistan tarafından 1952 yılında kurulmuştur. Petrol satışlarından elde ettiği gelirleri, gelecek nesillere aktarabilmek adına burada değerlendirmektedir. Dünya genelinde toplam varlık fonu değeri 7.423 trilyon dolardır. Bunun 4.254 trilyon doları gaz ve petrol gelirlerinden elde edilen kârdan oluşur, geriye kalan 3.178 trilyon doları ise diğer kalemlerden oluşur.

Dünyadaki en büyük 10 varlık fonu:

ÜLKE	FON İSMİ	DEĞER(Milyar $)	KURULUŞ YILI	KAYNAĞI
Norveç	Government Pension Found	885	1990	Petrol
Çin	China Investment Corporation	813,8	2007	Emtia Dışı
B.A.E	Abu Dhabi Investment Authority	792	1976	Petrol
Suudi A.	SAMA Foreing Holdings	576,3	1952	Petrol
Kuveyt	Kuwait Investmen Authority	592	1953	Petrol
Çin	SAFE Investmen Company	474	1997	Emtia Dışı
Hong Kong	Hong Kong Monetary Authority Investment Portfilo	456,6	1993	Emtia Dışı
Singapur	Government Of Singapore Investment Corporation	350	1981	Emtia Dışı
Katar	Qatar Investmen Authority	335	2005	Petrol&Gaz
Çin	National Social Security Fund	295	2000	Emtia Dışı

2010 ve 2015 Yılları Varlık Fonu Kaynak Dağılımı 

2010 yılında %55 gaz ve petrol payı bulunurken %45 civarında emtia dışı gelirler fona aktarılmış. Aradan geçen 5 yılın ardından üstünlük değişmemiş ancak artan enerji talebinden kaynaklı gaz ve petrol satışları arttığı için fona aktarılan pay %2 civarında bir artış kaydetmiştir.

Ulusal Varlık Fonu Dünya Dağılımı

Dünyadaki bölgelerin Varlık Fonu büyüklük pastasında durumları grafikteki gibidir. 5 yıllık değişimlere baktığımızda Amerika kıtasının payı değişmemiş. Burada değişim gösteren 2 bölge dikkatimizi çekiyor; Avrupa ve Orta Doğu. 2010 yılında Avrupa kıtası pastada %15 lik bir paya sahipken 2015 yılına geldiğimizde %2 lik bir düşüş yaşayarak %13 lük bir paya sahip olmuş. Bu %2 lik kaybedilen pay ise Orta Doğu ve Afrika kıtasına hemen hemen eşit şekilde dağılmıştır. Bunun yorumlaması ise artan enerji taleplerinden kaynaklı olarak Orta Doğu bölgesinin petrol satışlarının daha da artarak Varlık Fonlarına daha çok kâr aktarılmasından kaynaklıdır.

Dünyada varlık fonu konusunda başı çeken ülkeler bu konuda yılların tecrübesini elinde bulunduran ülkeler. Ayrıca bu ülkeler ya doğal kaynak zengini ya da ellerinde bir fon fazlası var. Bunu ligde de yıllardır varlar. Türkiye doğal kaynak zengini bir ülke değil ayrıca elimizde fon fazlası da yok. Türkiye’nin performansını yıllar içinde göreceğiz. Ne kadar başarılı oluruz orasını bilemem ancak uzmanlık gerektiren bir konu olduğu kesin.

Kaynakça

http://www.swfinstitute.org/